"Jemy o tej co zwykle? Zajmę stolik!"
Przerwa w pracy to nie tylko czas na regenerację organizmu od prac fizycznych lub umysłowych. Ale również czas by coś zjeść. By nabrać energii i nowego powera. Czy tylko? Gdzie jeść w pracy można na legalu i jakie wymagania BHP powinny być z tym związane?
Spotkania przy wspólnym stole pełnią ważną rolę w życiu firmy. Okazuje się bowiem, że nie tylko w domu, wspólne posiłki cementują więzi. W pracy spędzamy 1/3 swojego dnia. Gdy zgłodniejemy, udajemy się w miejsce przeznaczone do spożywania posiłków lub nie. To miejsce zgodnie z definicjami BHP określa się mianem JADALNI lub STOŁÓWKI.
Czy każda firma musi posiadać takie pomieszczenie? Jakie warunki BHP powinna spełniać jadalnia? I czy jadalnia to to samo co stołówka? Sprawdźmy to.
JADALNIA PRACOWNICZA, a STOŁÓWKA PRACOWNICZA
Zanim przejdę do szczegółowych wymagań BHP dla jadalni, muszę postawić sprawę jasno. Jadalnia i stołówka to nie to samo. A zrozumienie różnicy między nimi, jest kluczowe ze względu na wymagania, jakie muszą w związku z tym być spełnione.
JADALNIA to pomieszczenie przeznaczone do spożywania posiłków.
STOŁÓWKA to z kolei pomieszczenie, w którym posiłki nie tylko są spożywane, ale również (a może przede wszystkim) przygotowywane i wydawane do jedzenia. Więcej. Sądy oraz służba statystyczna wskazują, że jest to placówka zbiorowego żywienia, która zapewnia określonym grupom konsumentów posiłki. Przy czym będzie to miejsce wyodrębnione organizacyjnie i lokalowo, zlokalizowane m.in. na terenie zakładu pracy (stołówka pracownicza). Stołówka składać się będzie z pomieszczeń kuchni i jadalni(link i link).
Dlaczego to rozróżnienie jest ważne? Ano. Jest bowiem tak, że przepisy dotyczące bezpieczeństwa takie rozróżnienie wprowadzają. Gdzie? W definicji pomieszczeń higienicznosanitarnych, ujęte zostały:
- szatnie
- umywalnie
- pomieszczenia z natryskami
- ustępy
- JADALNIE, Z WYJĄTKIEM STOŁÓWEK
- pomieszczenia do wypoczynku
- pomieszczenia do ogrzewania się pracowników
- pomieszczenia do prania, odkażania, suszenia i odpylania odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej
Co w związku z tym? W związku z tym przepisy dot. BHP w jadalniach, nie będą miały zastosowania do stołówek. Będą jednak sytuacje, w których pracodawca musi stworzyć JADALNIĘ. Niemniej, w moim rozumieniu przepisów oraz ww. definicji, tworząc stołówkę zakładową pracodawca spełnia wymóg utworzenia jadalni (bo stołówka składa się z pomieszczenia kuchni i jadalni), jednak nie musi ona spełniać wymagań dla jadalni ujętych w rozporządzeniu ws. ogólnych przepisów BHP. Bo de facto jako część stołówki z tych przepisów jest po prostu zwolniona.
A co jeśli nie tworzysz stołówki? Gdzie jeść, Pani zapytać możesz. Jeżeli nie tworzysz stołówki, rozważyć musisz konieczność stworzenia JADALNI właśnie.
KTO MUSI STWORZYĆ JADALNIĘ?
Na to pytanie, odpowiada (a jakże!) niezawodne Rozporządzenie ws. ogólnych przepisów BHP (link). W załączniku nr 3 ujęte zostały wymagani dotyczące pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. I tam też, znajdziesz wszelkie informacje.
Aby sprawdzić czy organizując komuś pracę, musisz zapewnić miejsce do spożywania posiłków dla pracowników odpowiedz sobie na kilka poniższych pytań:
Jeżeli z wszyscy wykonują prace o charakterze biurowym ,nie mają prac brudzących i w narażeniu na czynniki chemiczne (niebezpieczne), nie ma konieczności tworzenia osobnego pomieszczenia na spożywanie posiłków (jadalnię).
Jeśli jednak z drzewa decyzyjnego okaże się, że zapewnić musisz pracownikom miejsce do spożywania posiłków, jest kilka spraw o których musisz pamiętać.
TYPY JADALNI PRACOWNICZYCH
Zanim zaczniesz cokolwiek wydzielać, musisz zastanowić się jaki typ jadalni stworzyć. Wyboru dokonasz spośród trzech typów jadalni:
1) jadalnia przeznaczona do spożywania posiłków własnych (typ I);
2) jadalnia przeznaczona do spożywania posiłków własnych i wydawania napojów (typ II);
3) jadalnia z zapleczem - przeznaczona do spożywania posiłków profilaktycznych (typ III). Dopuszcza się łączenie jadalni typu II i III.
WYMAGANIA BHP DLA JADALNI PRACOWNICZYCH
Gdy już wiesz jaki typ jadalni chcesz utworzyć, musisz pamiętać, że znajdować się ona musi w pomieszczeniu, w którym odbywa się praca lub, jeśli jadalnię planujesz w oddzielnym budynku, to zapewnić należy obudowane przejścia między tymi budynkami. Jeśli pracownik wychodzi z ogrzewanego, budynku głównego przejściem do budynku z jadalnią, to przejście to powinno być również ogrzewane.
Pozostałe, szczegółowe wytyczne dotyczące organizacji jadalni w zakładzie pracy przedstawiają się następująco:
A. Powierzchnia i organizacja przestrzeni
- Pomieszczeniu jadalni typu I powinno przypadać co najmniej 1,1 m2 powierzchni na każdego z pracowników jednocześnie spożywających posiłek.
- Powierzchnia jadalni nie powinna być mniejsza niż 8 m2.
- Jadalnia typu II powinna składać się z dwóch części:
jadalni właściwej odpowiadającej wymaganiom jadalni typu I oraz
- pomieszczeń do przygotowywania, wydawania napojów i zmywania naczyń stołowych
Jadalnia typu III powinna odpowiadać wymaganiom określonym dla jadalni typu II oraz powinna posiadać węzeł sanitarny dla konsumentów i węzeł sanitarny z szatnią dla pracowników obsługi.
- W pomieszczeniu jadalni należy zapewnić przynajmniej 2-krotną wymianę powietrza w ciągu godziny.
- Dla pracowników zatrudnionych przy wykonywaniu prac w kontakcie z materiałami zakaźnymi lub trującymi powinny być urządzone oddzielnie jadalnie niedostępne dla innych pracowników.
- Jadalnia powinna być oddzielona od pomieszczeń pracy, pomieszczeniem izolującym, w którym należy urządzić miejsca do pozostawiania odzieży ochronnej oraz zainstalować umywalki z ciepłą bieżącą wodą
- Pomieszczenie jadalni powinno być usytuowane w sposób uniemożliwiający pracownikom korzystającym z niej przechodzenie przez pomieszczenia, w których wykonywane są prace szczególnie brudzące
- Podłogi i ściany jadalni należy wykonać z materiałów łatwych do utrzymania w czystości. Ściany do 2m wysokości należy pokryć materiałem nienasiąkliwym, gładkim i odpornym na działanie wilgoci.
- Pomieszczenie jadalni powinno być ogrzewane, oświetlone i wentylowane zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi i Polskimi Normami
- W jadalni należy umieścić w widocznych miejscach napisy lub znaki informujące o zakazie palenia tytoniu
- Dla każdego pracownika spożywającego posiłek w jadalni należy zapewnić indywidualne miejsce siedzące przy stole.
- Jadalnia powinna być wyposażona w umywalki w ilości nie mniejszej niż jedna umywalka na dwadzieścia miejsc siedzących w jadalni, lecz nie mniej niż jedna umywalka.
- Przy każdej umywalce powinny znajdować się ręczniki jednorazowe lub powinna być zainstalowana suszarka do rąk.
- W jadalni powinny być zainstalowane urządzenia do podgrzewania przez pracownika posiłku własnego
- W pomieszczeniu należy zapewnić zlewozmywaki dwukomorowe w ilości jeden zlewozmywak na dwadzieścia miejsc w jadalni, ale nie mniej niż jeden zlewozmywak.
- W jadalniach typu I i II lub przy nich powinny znajdować się indywidualne zamykane szafki przeznaczone do przechowywania w higienicznych warunkach własnego posiłku pracownika.